Masumiyet Müzesi: Orhan Pamuk’un Hafızası, İstanbul’un Sessiz Sokakları ve Netflix’in Açtığı Yeni Kapı

Bir roman olarak başladı.

Sonra bir müzeye dönüştü.

Şimdi ise Netflix’te, dünyanın dört bir yanına açılmaya hazırlanıyor.

Ama bu yalnızca bir “dizi uyarlaması” değil.

Bu, bir kentin hafızasının tekrar anlatılması.

Belki de dünyada birinci sefer.

Orhan Pamuk Türkiye’de en çok tartışılan, dünya çapında bir müellifimiz.

Orhan Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldığında dünya onu “İstanbul’un yazarı” olarak tanıdı.

Ama Pamuk’un asıl sıkıntısı hiçbir vakit yalnızca İstanbul’un hoşluğu olmadı.

Onun kaygısı: Hatırlamak, Kaybetmek, Beklemek, Susmak

Bu romanda büyük olaylar yoktur.

Devrimler yoktur.

Kahramanlıklar yoktur.

Ama hayat vardır.

Bir tokayı saklayan bir adam.

Bir akşamüstünü yıllarca unutmayan bir kalp.

Bir aşkın etrafında biriken küçük eşyalar…

Pamuk bize şunu söyler:

“Hayat, birçok vakit kimsenin bakmadığı yerlerde yaşanır.”

Pamuk ayrıcalıklı kılan da bu özellikleri.

Masumiyet Müzesi’ni eşsiz yapan şeylerden biri de şu:

Bu kıssa yalnızca yazılmadı.

İnşa edildi.

Romanla eş vakitli olarak tasarlanan müze: Bir edebiyat müzesi değil, bir sanat müzesi hiç değil.

Burası, bir duygu arşivi.

İstanbul’un en özellikli mahallerinden, caddelerinden Çukurcuma’daki binaya girdiğinizde şunu hissedersiniz:

Burası gezilmez, burası dolaşılmaz.

Burası yavaşlanır.

Netflix uyarlamasıyla birlikte Masumiyet Müzesi yeni bir eşikten geçiyor.

Çünkü birinci kere:

• Nobel ödüllü bir roman

• Gerçek bir müzeye sahip bir hikâye

• Global bir dijital platformda

aynı anda var oluyor.

Netflix burada İstanbul’u “arka fon” olarak kullanmıyor.

Şehri güzelleştirmeye çalışmıyor.

Şehri olduğu üzere gösteriyor.

Ve bu, İstanbul için çok değerli.

Dizideki İstanbul: Kartpostal değil, hatıra

Bu dizide İstanbul: Parlak değil, gürültülü değil, turistik hiç değil.

Gördüğümüz İstanbul:

Çukurcuma’nın dar sokakları

Beyoğlu’nda ağır ağır yürüyen insanlar

Eski apartman içleri, perdeleri yarı kapalı salonlar, boğaz görüntüsünden çok art sokaklar.

Bu İstanbul:

70’lerin, 80’lerin İstanbul’u, gençliğimin İstanbul’u. Avusturya Lisesi yıllarımı ve hislerimi hatırlattı bana.

Bu İstanbul’da aşkların yüksek sesle yaşanmadı.

Bu İstanbul beklemenin, sabretmenin sıradan olduğu bir kent.

Yani dizi bize şunu söylüyor:

İstanbul her vakit bağırmaz.

Bazen yalnızca susar. Susan İstanbul’u özleyenler için bu dizi olağanüstü.

Diziyi izleyince bence yeni bir turizm biçimi doğacak: 

Duygusal turizm

Bu diziden sonra İstanbul’a gelen beşerler şunu sormayacak:

“En düzgün selfie nerede?”

Şunu soracak:

“Bu kıssa nerede yaşandı?”

“Bu sokakta kim bekledi?”

“Bu vitrin neden bu kadar sessiz?”

İşte bu: Edebiyat turizmi, Hafıza turizmi, Duygusal turizm

Daha yavaş.

Daha dikkatli.

Daha derin.

Masumiyet Müzesi bize şunu hatırlatıyor:

Şehirler binalarla değil, hikâyelerle yaşar.

Ve birtakım hikâyeler…Asla bitmez.

Sizin için bir rota çıkardım. Yapmanızı tavsiye ederim.

Başlangıç: Masumiyet Müzesi – Çukurcuma

1. Çukurcuma Sokakları

Eski apartmanlar, ikinci el dükkânlar, yavaş tempo

2. Cihangir Merdivenleri

Şehrin üstten değil, içerden görüldüğü yer

3. Galatasaray – Beyoğlu

Kalabalığın içinde yalnızlık hissi

4. Tünel – Asmalımescit Arası

Gece ışıkları, eski meyhaneler, yarım kalan sohbetler

Ortalama mühlet: 1,5 – 2 saat

 En yeterli vakit: Akşamüstü – gün batımı

Masumiyet Müzesi’ni Dinlemek İsteyenlere:

Bu yazıyı okurken ya da Çukurcuma sokaklarında yürürken eşlik edecek bir müzik olmalıydı.Beklemeyi, hatırlamayı, susmayı bilen bir müzik…

Bu yüzden Masumiyet Müzesinin ruhuna uygun, romanın ve dizinin hissini taşıyan özel bir Spotify playlist hazırladım sizlere70’ler–80’ler İstanbul’u, melankoli, yarım kalmış aşklar ve fonda akan şehir…

Buyurun Playlist 

Bazı müzikler öyküyü anlatıyor.Bazıları yalnızca eşlik ediyor.Tıpkı bu kent üzere.

Masumiyet Müzesi 13. Şubat’ta Netflix’de.