Kozmolojik Paradoks: Evrenin Doğumu Var Ama Bir Doğum Yeri Yoktur!

Bunun için bilim, matematiksel olarak başlangıca (extrapolasyon) yani geriye gerçek yola çıkar. Kâinatın tek ve temel materyali olan gücün sonsuz yoğunlukta, atomik ölçeklerde olduğu bir noktaya kadar sarfiyat. Öteye geçmez, geçemez. Çünkü Büyük patlama, tıpkı vakitte bilimin başlangıç sonudur, eşiğidir. Bilimin keşfettiği, kullandığı tüm fizik, tabiat kanunları büyük patlamadan itibaren var olmuştur. Bu yüzden geçemez. Bunun için fizik profesörü Richard A. Muller’in kitabından alıntı yaparak devam edeyim:

“Büyük patlama “öncesinde” ne uzay vardı ne de vakit; aslında bu bahiste öncesinde sözcüğünün hiçbir manası yok. “Zaman başlamadan evvel ne oldu?” sorusu anlamsız. Zira evvel diye bir şey yoktu. Bu sorulara cevap verilemez zira anlamsızdırlar.” (Richard A. Muller, Vaktin Fiziği, S.140)

Muller’in söylediği bu tabir, bilim için vakit şimdi oluşmadığından ötürü “önce” durumu olamayacağını belirtiyor. Lakin tıpkı vakitte çok daha kıymetli bir durumu belirtiyor: Büyük patlama (Bigbang) öncesinde uzayın olmadığını bildiriyor. Öyleyse büyük patlama öncesine bilhassa güç ve uzay konusunda detaylara girmemiz gerek. 

İnsanların birden fazla için cihanın varoluşu şöyledir; “Bir boşluk, bir uzay, kimisinin de hiçlik dediği yer vardı. Orada rastlantısal yahut akıllı tasarım sonucu güç olarak bildiğimiz bir töz oluştu ve bu boşluğun içinde harekete geçerek (BigBang) süratle genişlemeye başladı ve cihanı oluşturdu”. Doğal ki, bu fikir yanlıştır. Çünkü bilim, bizim algıladığımız, var olan uzayın, güç olarak bildiğimiz nesnenin oluşturduğu uzay olduğunu söyler. Yani bildiğimiz uzay, Bigbang’le başladı ve var oldu. Bilimsel datalara nazaran güç, Bigbang’i oluştururken bir şeyin içinde kendine yer açmadı. Zira dışında genişleyebileceği uzay denilen devasa bir boşluk, bir alan yoktu. Hiçlik denilebilecek hiçbir özne yoktu, hatta yok bile yoktu! Dahası cihan hala büyük bir süratle genişliyor fakat yeniden dışında bir boşluk, bir uzay, bir alan yok. Kendi alanını kendi açıyor.

Bunu daha anlaşılır halde şöyle söyleyebilirim: Bizim evrenimizin oluşturduğu ve hala genişlemekte olan uzayın iç yüzeyi var ancak dış yüzeyi yoktur. Cihanı bir balona benzetirsek, bu balonun içi vardır dışı yoktur. Bizim algıladığımız tüm boşluk, tüm uzay balonun içidir. Balonun dışında bir boşluk hatta balonun dış yüzeyi bile yoktur. Şurası enteresandır, kainatın dışında bir boşluk, genişleyeceği bir alan yok lakin tıpkı vakitte genişlemeyi engelleyecek bir öge da yok. Buna da balondan örnek verirsek; bizim fizik maddelerimize nazaran balonun şişebilmesi için dışında boşluk, bir alan olması gerekir. Örneğin; şayet balonu avcunuzun içinde sıkarsanız o balon şişemez. Kastettiğim dış mahzur budur. Lakin cihan genişlemesinde bu türlü bir pürüz yok. Bunu çok ekstrem bir kurguyla açıklayayım.

Ve tekrar diyeliyiz ki teknolojimiz de bu sona gitmeye müsait durumda. Pekala, şayet kainatın sonuna gidersek ne olur? Yanıt kolay; sona kadar gideriz ancak bu hududu geçemeyiz. O denli duvar, tavan ya da manyetik kalkan üzere bir mahzur olduğu için değil, sonun dışı, öbür tarafı yok! Rastgele bir boşluk, yer yok! kısaca fizik yok. Münasebetiyle biz fizik varlıklar olduğumuz için kozmosun sonunu geçemeyiz.

Madalyonun bir de öbür yüzü var. Bunu da çok daha ekstrem sanal benzetmeyle açıklayayım. Bilim dünyasında evrenimizin sonu ile ilgili birkaç teori vardır. Bunlardan biri de, kozmosun genişlemesi sona erdiğinde gerisin geriye büzüleceğini söyler. Diyelim ki bu durum gerçekleşti ve cihan büzülmeye başladı. Trilyonlarca kilometre genişliğindeki uzayı olan cihan, bir stadyum büyüklüğüne kadar geriledi. Pekala, bu durumda rastgele bir fizik unsur stadyumun dışına çıkabilir mi? Hayır tekrar çıkamaz. Zira cihan ne kadar genişlerse genişlesin dışında bir boşluk, alan olmadığı üzere, ne kadar küçülürse küçülrsün yeniden dışında bir şey olmayacaktır. Münasebetiyle hiçbir fizik unsur stadyum büyüklüğündeki cihanın dışına çıkamayacaktır. İşte bu durumdan ötürü başlıkta “Evrenin doğumu vardır lakin doğduğu bir yer yani bir doğum yeri yoktur” dedim. Amiyane bir tabirle cihan, kendi içine doğmuştur.

Kâinatın varoluşuyla ilgili öteki çeşitli teoriler de vardır. Birçok bilim adamı bu teorileri tartışırlar ve kendi inandığı modellerini savunurlar. Ben onlara değinmeyeceğim. Benim asıl dikkat çekeceğim şey, kozmosun varoluşuyla ilgili her şey tartışılır lakin bir şey tartışılmazdır. O da ismine güç dediğimiz töz, amiyane bir tabirle hammadde. Bu töz, kainatın varoluşunda olmazsa olmaz tek ögedir. İster akıllı tasarım deyin ister tabiat, rastlantısal deyin, mevzu cihanın varoluşu ise, güce zaruridir. Güç yoksa bildiğimiz cihan de yoktur.

Bilim gücün varlığını kabul ediyor lakin gücün başlangıcı durumu hakkında kesin bir bilgi veremiyor. Meselelerden başlayalım: Güç, (Bigbang öncesi) ne kadar müddette uygun hale geldi? Varsa müddeti nedir? Literatüre nazaran bu sorunun karşılığı yok. Zira büyük patlama öncesi şimdi vakit başlamadığı için vakit içeren soruların karşılığı olamaz. Öyleyse kurguya başvuralım. Bu durumda “Büyük patlama” güç ya var olur olmaz birebir anda başladı ya da güç ezeli (öncesiz) vardı desek bile mecburî olarak tekrar ikisinin ortasında rastgele bir mühlet dilimi verilemez sonucuna gideriz.

Çünkü işi yapacak olan yani enerjiyi kullanacak olan unsurun kendisi güçten meydana gelmiştir. Ayrıyeten yapılacak işin ortamını, koşulları da güçtür. İşi yapma gücü de güçtür. Anlaşılan o ki, kozmosta olan biten her şey güç, güçten öteki hiçbir şey yok!

O vakit sorulması ve karşılık bulunması gereken soru şudur. “Gerçekte güç nedir?” Yanıt için tekrar bilimin izahlarına bakalım. Evvel Nobel ödüllü fizik profesörü Richard P. Feynman’ı gücün korunumu yasasını izah eden kısmından aktarmayı izleyelim

“Çok sayıda değişik güç biçimleri ve her birinin bir formülü vardır. Bunlar, kütle çekim gücü, kinetik güç, ısı gücü, esneklik gücü, elektrik gücü, kimyasal güç, ışıma gücü, çekirdek gücü, kütle gücüdür. Bu katkıların her birinin formüllerini toplarsak bu toplam giren ve çıkan güçler dışında değişmeyecektir. “Bugün fizikte gücün ne olduğunu bilmediğimizi kavramak kıymetlidir.” (Richard Feynman. Altı Kolay Kesim. S.101-102)

Şimdi de “Parçacıklar ve Sistemler için Klasik Dinamik” isimli fizik ders kitabında verilmiş, Elektromanyetiği bulan İskoç teorik fizikçi James Clerk Maxwell, den alıntıyı aktarayım.

“Bu nedenle biz maddesel bir sistemin gücünü, sistem belli bir durumdan başkasına geçerken artan yahut azalan bir kıymet verebileceğimiz bir nicelik olarak düşünmeliyiz. Standart bir durumda gücün mutlak kıymeti bizim için bilinmemektedir ve bilsek de bizim için bir kıymet taşımamaktadır. Zira bütün olgular gücün mutlak pahasına değil, güçteki değişikliklere bağlıdır.” Classical Dynamics of Particles and Systems. Stephen T. Thornton, Jerry B. Marion. S. 80,

Yani biz gücün yalnızca ne yaptığını biliyoruz, kendisinin ne olduğunu değil! Bunu bir benzetmeyle açıklayayım: Biz unu biliyoruz ve undan börek, çörek, ekmek yapıyoruz. Bu unun buğdaydan geldiğini biliyoruz. Lakin güce gelince; atomdan galaksilere kadar her şeyin güçten olduğunu biliyoruz fakat gücün aslının (buğdayının) ne olduğunu bilmiyoruz.

Bu epeyce teknik izahları daha anlaşılır hale getirirsek, Maxwell, cihandaki bütün olgular güçteki değişikliklere bağlıdır. Yani ölçebildiğimiz, bir bedeller verdiğimiz her şey halden hale dönüşmüş olan güçtür diyor. Feynman ise gücün bilinen çeşitlerini saydıktan cihanda toplam güç oranının değişmediğini açıklamış, sonrasında ise gücün ne olduğunu bilmediğimiz notunu düşmüş.

Bilimin açıkladığı, halden hale geçerek canlı, cansız tüm kainatı oluşturan yapı ne olduğu bilinmeyen gücün sonucudur. Artık bilimin, Feynman’ın ne olduğunu bilmiyoruz dediği  durumun daha yeterli anlaşılması için “un ve buğday” üzerinden bir benzetme yapayım.

Biz unu biliyoruz ve undan börek, çörek, tatlılar, kurabiye, ekmek çeşitleri olarak sayısız halde unlu mamulleri yapabiliyoruz. Ve de bu unun buğdaydan geldiğini, yani aslının buğday olduğunu da biliyoruz. Fakat güce gelince, birebir biçimde parçacıktan atoma, moleküllerden yıldızlara, galaksilere, uzaya, kısaca cihanda canlı, cansız ne varsa güçten meydana geldiğini biliyoruz ve onu kullanıyoruz. Fakat unun aslının buğday olduğunu bilmemizin bilakis gücün aslının ne olduğunu bilmiyoruz. Yalnızca yaptıklarını biliyoruz! İşte bilimin açıklamaya çalıştığı durum bu.

Termodinamiğin ikinci yasası hani herkesin bildiği “enerji yoktan var edilemez ve yok edilemez” denilen ancak kendisinin nasıl var olduğu açıklanamayan öge. Lakin şunu da artık biliyoruz ki, cihanın bir başlangıcı var ve başlangıcı olan her şeyin şimdi başlamadığı yani yok olduğu durumu vardır. Bu da demektir ki güç dediğimiz tözün de şimdi var olmadığı yok tarifinde olduğu bir durumu vardır. Kısaca yoktan var olmuş denilen durum. Tabi iş burada bitmiyor.

Evrenin yoktan var olması için evvel yok’un var olması gerekiyor!

Mevcut literatürdeki datalara baktığımızda kozmosun hiçbir devrinde ‘hiçlik’ durumu vaki olamaz. Zira cihan kendi içine doğmuş ve genişlemiştir. Öyleyse burada sadece ‘yok’u inceleyeceğiz. “Yok,” tarif olarak tecrübelenmiş bir var’ın ortada yahut artık mevcut olmaması manasına gelir.  Kısaca bulunmayış, eksiklik durumudur. Bu durumlar, rastgele bir şey için “yok” karşılığı aldığımızda  “Niye yok, hiç mi yok?” üzere sorular sorduğumuz durumlardır. Görüleceği üzere yokun bu hali “var”la bağlantılıdır, yani vara zaruridir. Artık gücün bir başlangıcı olduğunu biliyoruz. Öyleyse onun şimdi var olmadığı yani yok denilen öncesi bir durumu olmalıdır. Kaldı ki bu yokun nasıl bir yok olduğunun yanıtı da verilmeli.. Mantıken o yok, olmalıdır. Yani yokun kendisi var olsa bile, şayet yapısı müsait değilse o yoktan hiçbir şey var olamaz.

Diyelim ki yokluk durumu genelin zannettiği üzere, güçten evvel vardı. Sorun şu ki, o yok, içerik olarak gücün var olmasına müsait değilse bu cihan var olamayacaktır. Bunu anlamak için bir benzetme yapalım: Gücün “kuru fasulye” olduğunu varsayalım. Dış dünyaya kapalı bir mutfaktasınız, orada envai çeşit yiyecek var fakat kuru fasulye yok. Şayet kuru fasulye yoksa, o mutfakta birçok yemek yaparsınız ancak kuru fasulye yemeği yapamazsınız. Eş deyişle cihan oluşamaz.

Bilim dünyasında ‘Evren kendi kendini yarattı’ diyenler, kütleçekim potansiyel gücünü ‘negatif’, husus gücünü ‘pozitif’ kabul edip toplamı sıfıra eşitleyerek matematiksel bir hileyle (Sıfır Güç Hipotezi) ‘yokluktan’ kaçmaya çalışırlar. Ben bu açıklamayı oldum mümkün çocuksu ve komik bulurum. Var olan bir şeyler özellikleri münasebetiyle karşılaştıklarında birbirlerini yok ediyormuş; olmayan bir şeyler birbirlerini yok etmez esasen, bu saçma bir destektir. Ayrıyeten kütleçekimi yasası var olduğu sürece cihanın kendisini içten yaratabileceği savı da komiktir. Elinizde kütleçekimi yasası varsa bu gerçektir ancak bu yasa nasıl oluyor? Şayet elde kütle yoksa bu türlü bir yasa da olmaz. Yasa, objeler ortasındaki ilgidir; obje yoksa bağlantı de tanımlanamaz.

Amerikalı kozmoloji Profesörü Sean Carroll’un dediği üzere: ‘Evren uzaydır ve dışı diye bir şeyin olması gerekmez.’ (Zamanın Kozmolojik Tarihi, S.68).

Ne var ki, bu hudut eldeki gücün şu gerçekliğini değiştirmiyor.Ne biçimde var olursa olsun,  bu güç, akıl almaz derecede olabilirlikleri barındıran bir yapısal özelliğine sahip. Nasıl bir şeyse, bu özelliklerden harika bir cihan var oluyor! Üstelik Güçteki bu hassas özelliklerden her hangi biri olmasa bu cihan olamıyor. Ünlü fizikçi Sir Roger Penrose, cihanın başlangıcındaki bu hassas ve tertipli durumun rastlantısal olma mümkünlüğünü $10^{10^{123}}$’de 1 olarak hesaplamıştır. Kısaca söylediği şey katmerli imkansız

 Ancak yeniden de ısrar edelim ve nerjinin öteki hiçbir şeyin olmadığı teorisinden hareket edelim. Şayet gücün yok durumunu devreden çıkarıp, yalnızca “öylesine var oldu” derseniz, o vakit otomatikman onun yaratılmış olduğu durumu devreye girer. Nasıl ve kim tarafından yaratıldığı kıymetli değildir. Başlangıcı olan rastgele bir şey, kendi özelliği uygun olmadıkça yahut ortam müsait olmadıkça öylece, kendi kendine var olamaz.

KAYNAKÇA (References)

• Muller, R. A. (2016). Now: The Physics of Time. W. W. Norton & Company. (Zamanın Fiziği, S.140).

• Feynman, R. P. (1994). Six Easy Pieces: Essentials of Physics Explained by Its Most Brilliant Teacher. Basic Books. (Altı Kolay Kesim, S.101-102).

• Carroll, S. (2010). From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time. Dutton. (Zamanın Kozmolojik Tarihi, S.68).

• Penrose, R. (2004). The Road to Reality: A Complete Guide to the Laws of the Universe. Jonathan Cape. (Bölüm: The Big Bang and its Thermodynamic Origins).

• Thornton, S. T., & Marion, J. B. (2003). Classical Dynamics of Particles and Systems. Brooks Cole. (S. 80).