Bu Müzik Türünü Dinleyenlere ‘Zekası Düşük’ Denmişti: Uzmanlar Gülüp Geçti

Ortaya atılan sav, rastgele akademik araştırmaya dayanmıyor. Yapay zekadan müzik tipleri üzerinden zihinsel profil çıkarması istendi ve ortaya varsayıma dayalı genellemeler kondu. Pop, rap ya da elektronik müzik üzere geniş kitlelere ulaşan şekiller için ‘kolay tüketim’ vurgusu yapıldı. 

Nörobilimciler, müzik tercihi üzerinden zeka düzeyi belirlenemeyeceğini vurguluyor. Daniel Levitin, This Is Your Brain on Music isimli çalışmasında müziğin beynin tamamını aktive ettiğini belirtiyor. Levitin’e nazaran müzik, cümbüşten öte biyolojik bir ikazım yaratıyor. 

Ancak bu ihtarım, zeka ölçümü manasına gelmiyor.

1990’lı yıllarda gündeme gelen Mozart tesiri, müzik-zeka tartışmalarının merkezinde yer alıyor. 1993’te yayımlanan çalışmada, Mozart’ın K448 numaralı piyano sonatını dinleyen deneklerin mekansal-zamansal testlerde kısa vadeli muvaffakiyet artışı gösterdiği gözlemlendi. Lakin kelam konusu tesir sırf 10-15 dakika sürdü ve genel zeka artışıyla ilişkilendirilmedi.

Psikolog E. Glenn Schellenberg, yapılan çalışmaların yanlış yorumlandığını bilhassa vurguluyor. Schellenberg’e nazaran müzik dinlemek direkt zeka yükseltmiyor. 

Zihinsel kazanımlar, enstrüman eğitimi üzere etkin süreçlerle ilişkili görülüyor. Araştırmalar, Mozart tesirinin hudutlu ve süreksiz olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.

Uzun vadeli bilişsel değişimlerin, pasif dinleme alışkanlıklarıyla oluşmadığı biliniyor. Nörogörüntüleme çalışmalarında, müzikle faal biçimde uğraşan bireylerde beynin farklı bölgeleri ortasında daha güçlü temaslar saptanıyor. Nota okuma, ritim takibi ve uyum gerektiren süreçler, zihinsel esnekliği destekliyor.

Araştırmalara nazaran müzik zevki üzerinden zihinsel kapasite çıkarımı yapılmasının akademik bir karşılığı yok.