Norveç’in Fırlattığı Hava Durumu Roketi Az Kalsın Başımızı Yakıyordu: “Nükleer Savaşa Yol Açıyordu”
25 Ocak 1995 sabahı, dünya Soğuk Savaş’ın tozlu raflara kalktığını sanırken, insanlık tarihinin en büyük felaketlerinden birine yalnızca birkaç dakika uzaklıktaydı. Norveç’in kuzey kıyılarından gökyüzüne fırlatılan tek bir bilimsel araştırma roketi, Moskova’daki radar ekranlarında bir ‘Meteorolojik bilgi toplayıcısı’ olarak değil, Rusya’yı haritadan silecek bir nükleer hücumun öncüsü olarak belirdi. O dondurucu kış gününde, bir saatten az bir müddet boyunca dünya, nükleer bir kabusun soğuk nefesini ensesinde hissetti.
Detaylar 👇
Kaynak: https://www.bbc.com/turkce/articles/c…
Olay tarih kitaplarına “Norveç Roket Olayı” olarak geçti.
Her şey, Norveçli bilim insanlarının Kuzey Işıkları’nı (Aurora Borealis) incelemek hedefiyle Black Brant XII tipi bir roketi fırlatmasıyla başladı. Fakat Rus askeri teknisyenleri için bu sıradan bir bilimsel çalışma değildi. Radarlar, Norveç açıklarındaki suların altından, bir ABD denizaltısından ateşlenebilecek nükleer başlıklı füzelerle benzeri bir rota izleyen süratli bir cisim tespit etti.
Askeri uzmanlar, bölgedeki bir Amerikan füzesinin yalnızca 15 dakika içinde Moskova’ya sekiz farklı nükleer başlık ulaştırabileceğini biliyordu. Berlin Duvarı yıkılmış, Sovyetler Birliği dağılmıştı. Lakin askeri tetik sistemleri hala Soğuk Savaş’ın o gergin refleksleriyle çalışıyordu. Bu kritik bilgi, yıldırım süratiyle buyruk komuta zincirini tırmanarak dönemin Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin’e ulaştı.
O an, tarihe geçen bir birinci yaşandı: Yeltsin, nükleer misilleme talimatlarının bulunduğu efsanevi “Cheget” isimli nükleer çantayı faal hale getirdi.
upload.wikimedia.org
Dünya başkanları ortasında bu çantayı şahsen devreye sokan birinci kişi o oluyordu. Karşılıklı garantili imha (MAD) doktrini gereği, şayet taarruz gerçekse Rusya’nın tek bahtı tüm nükleer cephaneliğini boşaltmaktı.
Yeltsin ve kurmayları, ekranlarda yükselen o tek sinyale bakarken hayatlarının en güç kararıyla karşı karşıyaydı. Bu bir test miydi, yoksa Batı’nın son atağı mi? Yeltsin daha sonra bu anı, ‘Siyah çantamı birinci defa gerçek bir alarm için kullandım,’ kelamlarıyla tanım edecekti. O kritik dakikalarda global piyasalar sarsılıyor, büyükelçilikler ve savunma bakanlıkları ortasında telefon trafiği kilitleniyordu.
İşin en trajikomik yanı ise Norveç’in bu fırlatma hakkında haftalar öncesinden Moskova’yı bilgilendirmiş olmasıydı.
Norveçli bilim insanı Kolbjørn Adolfsen, 14 Aralık’ta Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla tüm ilgili ülkelere bildirim yapıldığını belirtmişti. Lakin bu hayati bildiri, gerekli yerlere ulaşmamıştı.
Neyse ki roket, Moskova’ya yönelmek yerine planlandığı üzere Spitzbergen adası yakınlarında denize düştü. Saat 14:52’de gelen düzeltme haberiyle dünya derin bir nefes aldı. Rus yetkililer, bunun bir yanlış manaya olduğunu kabul ederek tansiyonu düşürdü.
Norveç Roket Olayı, nükleer çağın ne kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu hatırlatan tek olay değil.
Geçmişte göç eden kuğuların, ay ışığının ve hatta kolay bilgisayar yanılgılarının nükleer alarmları tetiklediği biliniyor. 1958’de bir uçağın ezkaza bir bahçeye nükleer bomba düşürmesi yahut 1966’da İspanya üzerindeki uçak kazası, insanlığın kendi yarattığı güç karşısındaki çaresizliğini özetliyor.
Bugün 1995 krizi, bazılarına nazaran ‘nükleer çağın en tehlikeli anı’, kimi uzmanlara nazaran ise 10 üzerinden 3 puanlık bir ‘boş alarm’ olarak görülse de, tek bir bildirinin iletilememesinin bizi kıyametin eşiğine getirebileceğini kanıtlayan en somut derslerden biri olarak tarihteki yerini koruyor.
