3 Milyar Yıl Önce Mars’ın Kuzey Yarımküresini Kaplayan Dev Bir Okyanus Bulunmuş Olabilir
Mars’ın geçmişine dair tartışmalar yeni bir araştırmayla tekrar alevlendi. Bilim insanları, yaklaşık 3 milyar yıl evvel gezegenin kuzey yarımküresini kapsayan geniş bir okyanusun varlığına işaret eden güçlü jeolojik bulgulara ulaştı. Elde edilen bilgiler, Mars’ın sanılandan çok daha uzun müddet boyunca su barındırmış olabileceğini ve gezegenin iklim tarihine dair kıymetli soruları yine gündeme taşıyor.
Mars’ın geçmişine ait bilimsel datalar, gezegenin sanılandan çok daha farklı bir tarih barındırabileceğini gösteriyor.
Son yayımlanan bir araştırma, yaklaşık 3 milyar yıl evvel Mars’ın kuzey yarımküresini kapsayan geniş bir okyanusun varlığına işaret eden güçlü jeolojik bulgular ortaya koydu.
npj Space Exploration dergisinde yayımlanan çalışmada, Mars yüzeyinde daha evvel tespit edilen ırmak yatakları, tortul yapılar ve suyla etkileşime girmiş mineraller yeni bir bakış açısıyla değerlendirildi. Bulgular, gezegenin uzun bir periyot boyunca kararlı ve geniş ölçekli su kütlelerine sahip olabileceğini düşündürüyor.
Valles Marineris Üzerinden Yeni Bulgular
Araştırma, Güneş Sistemi’nin en büyük kanyon sistemlerinden biri olan Valles Marineris’e odaklandı. Yaklaşık 4 bin kilometre uzunluğa ulaşan bu yapı, Mars’ın jeolojik geçmişine dair kıymetli izler barındırıyor.
Çalışmada bilhassa Coprates Chasma bölgesinin güneydoğusunda bulunan tortul oluşumlar incelendi. Araştırmacılar, “uçurum önü tortul birikimleri” olarak tanımlanan bu yapıların, geçmişte kanyon içine hakikat akan ağır su akışlarıyla oluşmuş olabileceğini belirtiyor.
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri, kelam konusu tortul birikimlerin büyük kısmının misal yüksekliklerde bulunması oldu.
Yaklaşık -3.750 ile -3.650 metre ortasında yer alan bu yapılar, makul bir devirde Mars’ta uzun mühlet boyunca sabit kalan bir su düzeyinin varlığına işaret ediyor.
Bilim beşerlerine nazaran suyun birtakım bölgelerde 1 kilometreye varan derinliklere ulaşmış olması mümkün. Bu durum, kanyon sisteminin ötesinde, Mars’ın kuzey yarımküresindeki alçak düzlüklerin de sular altında kalmış olabileceğini gösteriyor.
Mars’ın Yaşanabilir Geçmişine Dair Yeni İpuçları
Çalışmanın başyazarı Bern Üniversitesi’nden Ignatius Argadestya, elde edilen bulguların Mars’ta bugüne kadar öne sürülen en büyük ve en derin eski okyanus senaryolarından birini desteklediğini söz etti. Araştırmacılara nazaran bu ölçekte bir su kütlesinin varlığı, Mars’ın geçmişte yaşanabilir şartlar sunmuş olabileceğini düşündürüyor.
Bununla birlikte, gezegende ömrün var olup olmadığına dair kesin bir sonuca şimdi ulaşılamadığı vurgulanıyor.
Araştırma grubu, bir sonraki kademede tortul yapıların mineral içeriğini tahlil etmeyi planlıyor. Bu çalışmaların, Avrupa Uzay Ajansı’nın ExoMars Trace Gas Orbiter ve Mars Express misyonları ile NASA’nın Mars Reconnaissance Orbiter dataları kullanılarak gerçekleştirileceği bildirildi.
Bilim insanları, bu tahlillerin Mars’taki suyun vakit içinde nasıl kaybolduğunu ve gezegenin bugünkü kurak yapısına nasıl evrildiğini anlamada kıymetli katkılar sağlayacağını belirtiyor.
