İran’da Protestolar Her Geçen Gün Büyüyor: Halk Mollalara Savaş Açtı Şah Ailesine Temkinli
Reuters ve Wall Street Journal’ın aktardığına nazaran İran, 2022’den bu yana en geniş çaplı protestolarla karşı karşıya. ABD Başkanı Donald Trump, göstericilere karşı güç kullanılması halinde müdahale edilebileceği tarafında tekraren tehditte bulundu.
ABD merkezli hak örgütü HRANA, son datalara nazaran 490 protestocu ve 48 güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiğini, son iki haftada 10 bin 600’den fazla kişinin gözaltına alındığını açıkladı. İran idaresi ise resmi bir can kaybı verisi paylaşmadı; Reuters sayıları bağımsız olarak doğrulayamadı.
Wall Street Journal’a nazaran Trump’a, İran’a yönelik askeri akından siber operasyonlara, yaptırımların genişletilmesinden muhaliflere çevrim içi dayanağa kadar uzanan seçenekler konusunda brifing verilecek. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD’yi uyararak, muhtemel bir taarruzda İsrail ve ABD maksatlarının yasal gaye sayılacağını söyledi.
Kaynak – Gazete Oksijen
İnternet kesintisi ve elektrik kesintileri yaşanıyor.
İran’daki protestolar 28 Aralık’ta artan fiyatlara reaksiyon olarak başladı ve kısa müddette 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkeyi yöneten manevî liderliğe karşı geniş çaplı bir harekete dönüştü. Yetkililer, huzursuzluğun gerisinde ABD ve İsrail’in olduğunu savunuyor.
Perşembe gününden bu yana uygulanan internet kesintisi nedeniyle ülkeden bilgi akışı büyük ölçüde sınırlandı. Buna karşın Tahran ve Meşhed’den paylaşılan imajlarda gece yürüyüşleri, slogan atan kalabalıklar, yanan ateşler ve patlama sesleri dikkat çekti. Reuters, imgelerin çekildiği yerleri doğruladığını açıkladı.
Devlet televizyonu, Tahran İsimli Tıp Kurumu’ndan yayımladığı imgelerde çok sayıda ceset torbası gösterirken, ölümlerin “silahlı teröristlerin yol açtığı olaylar” sonucu olduğunu ileri sürdü. İran ise protestolara ait resmi bir can kaybı açıklamadı.
Bölgesel tansiyon de yükseliyor. İsrailli kaynaklar, ABD’nin muhtemel bir müdahalesine karşı İsrail’in yüksek alarmda olduğunu belirtirken, İsrail ordusu gelişmeleri izlediğini ve gerekirse güç kullanmaya hazır olduğunu duyurdu.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan yaşananları terörist hareketler olarak tanımladı.
Son protestolar, İran’ın geçen yılki savaşın tesirlerini şimdi atlatamadığı ve Hamas’ın 7 Ekim 2023 taarruzları sonrası Hizbullah üzere müttefiklerinin zayıflamasıyla bölgesel gücünün gerilediği bir periyotta patlak verdi. Bu tablo, ABD Başkanı Trump’ın küresel ölçekte gücünü öne çıkardığı bir sürece denk geliyor.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’i istikrarsızlığın gerisinde olmakla suçlayarak, “terörist” hareketler üzerinden ülkenin karıştırılmak istendiğini savundu. Hükümetin halkın taleplerini dinlemeye hazır olduğunu söyleyen Pezeşkiyan, ülkenin kaosa sürüklenmesine müsaade verilmeyeceğini vurguladı.
Uzmanlara nazaran protestoların rejimi devirmesi düşük ihtimal. Eski ABD diplomatı Alan Eyre, şovların bastırılabileceğini fakat iktidarın bu süreçten zayıflayarak çıkacağını belirtti. Öte yandan devlet televizyonu, protestolarda ölen güvenlik vazifelileri için düzenlenen cenaze merasimlerini yayımladı.
Trump, İran’ı tehdit etti; Netanyahu’dan protestoculara takviye geldi.
Trump, toplumsal medyada yaptığı paylaşımda İran’ın “özgürlüğe hiç olmadığı kadar yaklaştığını” savunarak ABD’nin yardıma hazır olduğunu söyledi. Tıpkı gün Netanyahu ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio arasında yapılan görüşmede, İran’a muhtemel ABD müdahalesi de gündeme geldi.
Paris merkezli İran Ulusal Direniş Konseyi lideri Meryem Recevi de halkın kamusal alanları denetim altına aldığını öne sürdü. Netanyahu ise İsrail’in gelişmeleri yakından izlediğini ve İran halkının baskıdan kurtulmasını umut ettiklerini söyledi.
Rıza Pehlevi, Trump’tan yardım istedi; halkda dayanak olsa da temkinlilerin sayısı yüksek.
Rıza Pehlevi, Fox News’e verdiği röportajda İran’daki protestolara değinerek ABD Başkanı Donald Trump’a çağrıda bulundu. Trump’ı evvelki ABD liderlerinden ayıran bir önder olarak tanımlayan Pehlevi, İran’ın özgürleşmesi için birlikte çalışmaya hazır olduğunu ve birinci fırsatta ülkesine dönmek istediğini söyledi.
Sürece liderlik etmeye açık olduğunu vurgulayan Pehlevi, son kararın İran halkına ilişkin olduğunu belirterek şu anki rolünün geçişi kolaylaştırmak olduğunu tabir etti. Trump ise Pehlevi ile görüşme konusunda temkinli bir tavır sergileyerek, kimin öne çıkacağını izlemenin daha gerçek olacağını söyledi.
Protestolarda vakit zaman Pehlevi’nin ismi anılsa da birçok protestocudan hem İsrail, hem ABD hem de Pehlevi’ye karşı reaksiyon ve temkinlilik var.
