“Yapamam” Diyen Çocuklara Açılmış Bir Kapı: Prof. Dr. Cem Balçıkanlı ile Yabancı Dil Öğrenmeyenler Kulübü
Yabancı lisan öğrenmek, birden fazla çocuk için sadece bir ders değil; özgüven, merak ve derdin iç içe geçtiği uzun bir seyahat. Bu seyahat bazen hevesle başlasa da bazen de “Ben yapamam” fikriyle daha en başında sekteye uğruyor. Prof. Dr. Cem Balçıkanlı’nın Yabancı Dil Öğrenmeyenler Kulübü, çocuklara yanılgıların doğal olduğunu, denemenin ise bu seyahatin vazgeçilmez bir kesimi olduğunu hatırlatıyor.
Yıllardır lisan öğrenenlerle çalışan bir akademisyen, öğretmen eğiticisi ve çocuk edebiyatına gönül vermiş bir isim Prof. Dr. Cem Balçıkanlı. Alandaki müşahedeleri, çocukların lisan öğrenirken yaşadığı hisleri yakından tanıması ve eğitimi sırf muvaffakiyet değil, bir süreç olarak ele alması bu kitabın temelini oluşturuyor. Elma Yayınevi etiketiyle yayımlanan Yabancı Dil Öğrenmeyenler Kulübü, çocukların iç dünyasına ayna tutan, öğrenme hamasetini büyütmeyi amaçlayan sıcak bir kıssa.
Prof. Dr. Cem Balçıkanlı ile bu kitabın çıkış noktasını, anlattıklarını ve asıl söylemek istediklerini konuştuk.
“Ben yabancı lisan öğrenemem.” Bu cümle size ne vakit alarm verdi ve sizi bir çocuk kitabı yazmaya götüren kırılma noktası neydi?
Aslında fikir, yıllardır hem öğrencilerde hem de yetişkinlerde gözlemlediğim ortak bir histen çıktı: “Ben yabancı lisan öğrenemem.” Bu cümlenin birden fazla vakit çocuklukta yerleştiğini fark edince, anlatımı bu sefer direkt çocuklara taşıyan bir kıssa yazmak istedim. Zira öğrenme her şeyden evvel cüretle başlıyor.
Kitabın ismi epeyce dikkat cazibeli: Yabancı Lisan Öğrenmeyenler Kulübü. Bu kulüp tam olarak nedir?
Aslında bu kulüp, farkında olmadan hepimizin vakit zaman üyesi olduğu bir yer. Tasalarımızı, yanlış inanışlarımızı ve “yapamam” hissini bir ortaya getiren sembolik bir kulüp. Öyküde bunu mizahi bir lisanla anlattım. Çocukların “Ben de bu türlü hissettim” diyebilmesini istedim.
Kitap bir çocuk kitabı olarak raflarda yerini alıyor fakat anlattıkları sadece çocuklara mı ilişkin? Bu kıssayı kimlerin okumasını bilhassa istediniz?
Özellikle 10 yaş ve üzeri çocuklara hitap ediyor. Fakat öğretmenler, ebeveynler ve lisan öğrenme seyahatindeki her yaştan okur için de içinde değerli bildiriler barındırıyor.
Hikâyenin merkezindeki çocuk, aslında birçok çocuğun ortak sesi üzere duruyor. Bu karakter hangi önyargılarla baş ediyor?
Ana karakter, yabancı lisan dersine karşı kimi önyargılarla yaşayan bir çocuk. Öykü boyunca bu yanlış inançlarla yüzleşmesine, küçük adımlarla ilerlemesine ve öğrenme cüretini keşfetmesine tanıklık ediyoruz.
Bir akademisyen olarak yıllardır prosedür, sistem ve müfredat tartışmalarının içindesiniz. Bu kitabı yazarken, çocuklara verilmesini en çok eksik bulduğunuz hangi hissin altını çizmek istediniz?
Çocuklara “yapabilirsin” hissini vermek istedim. Yabancı lisan öğrenmek yalnızca söz ezberlemek değildir; inanç, kusur yapma hakkı ve merak içerir. Kitabın her kısmında bu hissin hissedilmesini önemsedim.
Kitapta öğretmen karakteri alışıldık otoriter figürden hayli uzak. Sizce bir çocuğun lisan öğrenme seyahatinde öğretmenin asıl fonksiyonu nedir?
Öğretmen hem rehber hem de inanç verici bir karakter. Çocukların hislerini ciddiye alan, onların suratına hürmet duyan bir öğretmen modeli çizdim. Çünkü eğitimde itimat, muvaffakiyetten evvel gelir. Bu türlü öğretmenler sistemimizde var; sayılarının artmasını diliyorum.
Türkiye’de yabancı lisan tahsili üzerine yıllardır çalışan biri olarak, çocuklara bilhassa ne söylemek istersiniz?
“Hata yapmaktan korkma.” Lisan öğrenmenin en büyük düşmanı mükemmeliyetçilik. Çocuklar kendilerini özgür hissettiklerinde çok daha süratli ilerliyor.
Bu kitap yalnızca çocuklara değil, anne babalara da bir şey söylüyor. Aileler bu seyahatte en çok nerede tökezliyor sizce?
Çocuklarının yanında bir muvaffakiyet değil, bir seyahat olduğunu hatırlatıyor. Baskı, karşılaştırma ve telaş yerine; merak, oyun ve dayanak lisanı öğrenmeyi güçlendirir. Aileler bu süreçte en güçlü motivasyon kaynağı.
Toplumda hâlâ çok güçlü bir kabul var: “Dil işi yetenek problemidir.” Siz bu cümleyi neden sıkıntılı buluyorsunuz?
“Doğuştan yeteneği olan öğrenir, olmayan öğrenemez.” Bu çok yanlış. Bilim bunun hakikat olmadığını tekraren gösterdi. Gerçek sistem, tekrar, motivasyon ve itimat olduğu sürece herkes lisan öğrenebilir.
Akademik metinlerle çocuklara seslenen bir öykü ortasında büyük bir ara var. Sizi bu geçişte en çok zorlayan ve en çok besleyen şey ne oldu?
Bilgiyi sadeleştirmeyi, duyguyu merkeze almayı ve ritmi müdafaayı gerektiriyor. Akademik metinde açıklarsınız; çocuk kitabında hissettirirsiniz. Bu geçiş benim için öğretici ve heyecan vericiydi.
Bu kitabı eline alan bir çocuğa, kapağı kapattığında aklında kalmasını istediğiniz tek cümle ne olurdu?
Dil öğrenmek bir yarış değil kendini keşfetme seyahatidir. Bu seyahatte attığın her küçük adım büyük bir muvaffakiyettir. O adımı atman gerekir.
X
Bu makalede öne sürülen fikir ve yaklaşımlar büsbütün muharrirlerinin özgün niyetleridir ve Onedio’nun editöryal siyasetini yansıtmayabilir. ©Onedio
